Beboki z Katowic

W województwie śląskim jest wiele ciekawych szlaków turystycznych, jednak ten jest wyjątkowy. Prowadzi przez wielkie miasto i wymaga uważnego wypatrywania nie okazów natury, a… przyjaznych stworków odlanych z brązu. Gotowi na wycieczkę Katowickim Szlakiem Beboków? Zaczynamy!

Czym są beboki z Katowic?

W encyklopedycznym skrócie beboki to sympatyczne figurki z brązu, które pojawiają się na ulicach Katowic od 2021 roku (a właściwie od 2017 r., ale o tym później). „Pojawiają się” to dobre słowo, ponieważ co jakiś czas na mapie miasta powstaje nowy bebok. Stworki wykonywane są na zamówienie składane przez firmy, instytucje lub lokalne społeczności. Odlewane są jednak nie w Katowicach, a w Zabrzu – w Pracowni Rzemieślniczej Silesia Casting Workshop prowadzonej przez Dariusza Kika i Karolinę Piechotę. Figurki można spotkać w wielu miejscach, a najwytrwalsi chcą wytropić je wszystkie, przemierzając miasto Szlakiem Beboków. Obecnie na szlaku znajdują się 103 beboki, w tym jeden poza Katowicami (Kuracjuszka w Sopocie).

Jak to się zaczęło, czyli historia katowickich beboków

Jest wrzesień 2017 roku. W ramach Szlaku Ślonski Godki w centrum Katowic pojawiają się niewielkie figurki, które mają symbolizować śląskie słowo lub postać z regionalnej tradycji. Szlak ma zachęcać mieszkańców i turystów do odkrywania zwyczajów, legend i gwary śląskiej. Pomysł rodzi się w wyniku współpracy osób zaangażowanych w projekt Ogrody Przedsiębiorczości z Urzędem Miasta Katowice. Podczas 152. urodzin miasta 7 września dochodzi do inauguracji Szlaku Ślonski Godki. Niestety w 2018 roku z dziewięciu figurek (Skarbnik, Utopek, Heksa, Połednica, Bebok, Strziga, Geld, Maszkieciorz i Drach) zostają cztery. Reszta zostaje zniszczona lub skradziona.

Mniej więcej w tym samym czasie Grzegorz Chudy, katowicki filolog, artysta oraz propagator mowy i kultury śląskiej, tworzy rysunki dla dziecka przedstawiające śląskie beboki. Później w pracowni artysty na Nikiszowcu powstaje seria akwarel z bebokami, a następnie album. Pojawia się pomysł wykonania figurek, które będą ozdobą zabytkowego osiedla z domami z czerwonej cegły. Jakiś czas potem do atelier Grzegorza Chudego przychodzą Dariusz Kik i Karolina Piechota, którzy przedstawiają swój pomysł odlania figurek z brązu. Tym sposobem w 2021 roku na Nikiszu pojawiają się dwie pierwsze figurki: bebok Wincynt przedstawiający górnika i Michalino z kubkiem kawy w dłoniach. Pierwszy stoi pod makietą Nikiszowca przed kościołem św. Anny, natomiast beboczka kawoszka odpoczywa na parapecie Cafe Byfyj.

Czy beboki z Katowic są straszne?

Beboki to groźne postacie ze śląskich legend, które miały czaić się w pobliżu domostw i porywać niegrzeczne dzieci. Jednak według Grzegorza Chudego są to tylko pozory i beboki chcą jedynie, aby ludzie dali im święty spokój. Jak jest naprawdę, nie wiadomo. Pewne jest natomiast to, że katowickie beboki to raczej przyjazne stworki aniżeli wzbudzające lęk demony. Rodzice małych dzieci mogą być zatem spokojni – znalezienie beboka na terenie miasta nie wzbudzi u malucha żadnej niepożądanej reakcji. Na widok Rajzusia, Hercklekotka czy Ligotki można jedynie szeroko się uśmiechnąć i podziwiać kunszt twórców figurek.

Zwiedzaj Katowice i zostań Łowcą Beboków!

W Katowicach zapanowała prawdziwa bebokomania, a przyjazne stworki stały się jedną z najbardziej rozpoznawalnych atrakcji miasta. W „Atelier z akwarelami” Grzegorza Chudego na Nikiszowcu można nabyć magnesy, przypinki, kartki pocztowe, kubki, naklejki, albumy, a nawet fuzekle (po śląsku skarpety) z wizerunkami stworków. Jednak beboki zachęcają do dłuższej zabawy. Można zaopatrzyć się w specjalną książeczkę i ruszyć w miasto w poszukiwaniu beboków. W niektórych miejscach można zdobyć stempel do książeczki. Warto je zbierać, ponieważ po uzyskaniu co najmniej połowy pieczątek można otrzymać odznakę Łowcy Beboków i oficjalny wpis do „Księgi Łowcy Beboków”.

Podążanie tropem beboków to prosta, a jednocześnie angażująca zabawa, dzięki której można zobaczyć różne zakątki Katowic i przy okazji poznać kilka słów z gwary śląskiej (np. Bonclok od kamionkowego garnka, Ancug od słowa garnitur). Dzieci będą zachwycone, a dorośli nie będą potrzebować pretekstu, aby zachęcić pociechy do zwiedzania miasta. Warto jednak dobrze zaplanować trasę, ponieważ w przestrzeni miejskiej jest już ponad sto figurek i liczba ta stale rośnie, więc znalezienie wszystkich może trochę potrwać…

Katowickie beboki w różnych dzielnicach:

1. Bebook, pożeracz dobrej literatury – dziedziniec Pałacu Młodzieży (Śródmieście).
2. Stawik, miłośnik moczenia kija w wodzie – przed galerią 3 Stawy (Osiedle Paderewskiego-Muchowiec).
3. Bławatek, wytrawny smakosz miodu – przy Miejskim Przedszkolu nr 52 w Katowicach (Koszutka).
4. Baśka, fryzjerka ze swoim orężem (nożyczkami) – przy salonie fryzjerskim na ul. Wrocławskiej 36 (Bogucice).
5. Cukerzołza, wyczaruje największe słodkości – przy Ciocho Cukrowni (Załęże).
6. Wituś, bebok wracający z tarczą (nie na tarczy) – w budynku XV LO im. rtm. W. Pileckiego (Osiedle Witosa).
7. Tauzenik, bebok dzierżący dużą kolbę kukurydzy – na skwerze przy ul. Zawiszy Czarnego (Osiedle Tysiąclecia).
8. Baildonowiec, ani chybi walcownik w hucie Baildon – przy ul. Żelaznej w rejonie dawnej huty Baildon (Dąb).
9. Ema i Oswald, beboki harcerze na cześć założycieli harcerstwa na Wełnowcu – przed Domem Harcerza przy ul. T. Kotlarza (Wełnowiec-Józefowiec).
10. Dochtorka Cila, beboczka lekarka od bajtli – przy klinice BlueMed Clinic (Brynów-Osiedle Zgrzebnioka).
11. Mikoś, ambitny uczeń i piłkarz – przy ZSTiO nr 2 w Katowicach (Załęska Hałda-Brynów).
12. Gwjoździorz, wykształcony astronom z lunetą i astrolabium – Szkoła Podstawowa nr 34 im. Mikołaja Kopernika w Katowicach (Ligota-Panewniki).
13. Boguć, spec od porcelany – Fabryka Porcelany przy ul. Porcelanowej (Zawodzie).
14. Kuklok, odważny strażak – przed OSP Dąbrówka Mała (Dąbrówka Mała).
15. Harmonia, beboczka usiłująca utrzymać równowagę – przy Centrum Psychiatrii w Katowicach (Szopienice-Burowiec).
16. Jorguś, bebok uciekający z pracowni Grzegorza Chudego – na familoku przy skrzyżowaniu ul. A. Czechowa i Odrowążów (Janów-Nikiszowiec).
17. Ewald, artysta malujący Giszowiec – przy wejściu do MCK „Szopienice-Giszowiec” (Giszowiec).
18. Leśniczyna, beboczka miłująca przyrodę – przy Szkole Podstawowej nr 48 im. J. Ligonia w Katowicach (Murcki).
19. Lusia, beboczka na cześć propagatorki kultury Górnego Śląska Łucji Staniczek – przy Miejskim Przedszkolu nr 93 (Piotrowice-Ochojec).
20. Fazan, budowniczy ze swoimi atrybutami (kaskiem i łopatą) – przy fontannie na osiedlu Bażantowo (Kostuchna).

Katowicki Szlaki Beboków – informacje praktyczne

Niebieską książeczkę do zbierania pieczątek można dostać m.in. w Centrum Informacji Turystycznej w Katowicach (na rynku). Natomiast po odznakę i wpis należy udać się do „Atelier z akwarelami” (ul. Odrowążów 9/4) w godzinach otwarcia pracowni. Należy jednak pospieszyć się, ponieważ liczba odznak jest ograniczona. Aktualny wykaz miejsc, w których można spotkać beboka, znajduje się na profilu Beboki z Katowic na Facebooku. W szukaniu figurek i zbieraniu pieczątek pomaga również aplikacja mobilna Katowice City Break. Zabawę urozmaicają pytania, które wyświetlają się w aplikacji po zbliżeniu się do beboka.

Zwiedzanie Katowic Szlakiem Beboków można potraktować jako rodzinną grę plenerową – z pewnością nikogo nie trzeba będzie do tego długo zachęcać! Grę można rozpocząć w dowolnym miejscu, ponieważ figurki znajdują się niemal we wszystkich dzielnicach. Doskonałą bazą startową jest nasz obiekt – Silesia Apartments, gdzie można zarezerwować komfortowe i świetnie wyposażone apartamenty dla dwóch lub czterech osób. Przy samym apartamentowcu (ul. ks. Piotra Ściegiennego 49) można spotkać beboka Dentrusia, natomiast w obrębie dzielnicy (Wełnowiec-Józefowiec) są jeszcze trzy figurki: Ema i Oswald, Statusia i Zwusik. Ponadto blisko stąd do Śródmieścia, gdzie znajduje się najwięcej beboków!