W Katowicach nie brakuje zabytków architektury, ale ten jest wyjątkowy. Drewniany kościół pw. św. Michała Archanioła to najstarszy zabytek w mieście, choć nie wszyscy wiedzą, że budowla powstała w innej miejscowości. Gdzie dokładnie znajduje się słynna świątynia i co można w niej zobaczyć?
Co to za świątynia i gdzie się znajduje?
Drewniany kościół pw. św. Michała Archanioła w Katowicach to zabytkowa budowla z XVI wieku leżąca na Szlaku Architektury Drewnianej Województwa Śląskiego. Kościół należy do miasta i znajduje się pod opieką Muzeum Historii Katowic, ale nadal pełni funkcję religijną w parafii św. Michała Archanioła. Warto mieć na uwadze, że do parafii należy również nowoczesny kościół wykończony czerwoną cegłą, który znajduje się przy ul. Gawronów 20. Natomiast kościół zabytkowy położony jest po drugiej strony ul. Tadeusza Kościuszki, w Parku Kościuszki. Obie budowle znajdują się w dzielnicy Brynów – Osiedle Zgrzebnioka.
Z Syryni do Katowic – historia kościoła pw. św. Michała Archanioła
Drewniany kościół w Parku Kościuszki został wybudowany prawdopodobnie w 1510 roku, dzięki czemu zasługuje na miano najstarszego zabytku architektury w mieście. Jednak budynek nie powstał w Katowicach, a w Syryni – niewielkiej wsi w powiecie wodzisławskim oddalonej o ok. 60 km w linii prostej od stolicy województwa śląskiego. Co ciekawe, obiekt może być w rzeczywistości znacznie starszy, ponieważ pierwsze wzmianki o kościele w Syryni pochodzą z 1306 roku. W 1938 roku kościół został przeniesiony i usadowiony w najwyższym punkcie Parku Kościuszki – na Wzgórzu Beaty (334,5 m n.p.m.).
Dwie dekady później kościół został poświęcony przez księdza Ignacego Jeża, rektora Niższego Seminarium Duchownego im. św. Jacka w Katowicach. Drewniana świątynia stała się ośrodkiem kultu religijnego dla mieszkańców powstającego w tamtym czasie osiedla Brynów. W 1971 roku kościół został wpisany do rejestru zabytków. W czasach PRL-u w kościele odbywały się spotkania opozycjonistów ku czci pamięci górników, którzy polegli podczas pacyfikacji strajku w kopalni „Wujek” 16 grudnia 1981 roku. W latach 90. doszło do kilku nieudanych prób podpalenia drewnianego zabytku. Obecnie w kościele wciąż odbywają się nabożeństwa.
Drewniany kościół pw. św. Michała Archanioła – zabytkowe wnętrze i otoczenie
W 1997 roku władze miasta podjęły decyzję o utworzeniu w drewnianym kościele filii Muzeum Historii Katowic. Kościół położony jest centralnie na wybrukowanym placu, otoczonym drewnianym ogrodzeniem i parkową zielenią. Obok świątyni znajduje się drewniana dzwonnica o zbliżonej wysokości. Architektonicznie budowla bardziej przypomina kaplicę aniżeli inne kościoły na Górnym Śląsku. Zamiast typowej kościelnej wieży na dachu wybudowano małą, spiczastą wieżyczkę zwaną sygnaturką. Na terenie kościoła znajduje się również lapidarium z nagrobkami, granicznym kamieniem górniczym, płytą ze zbiorowego grobu powstańców śląskich oraz tablicą pamiątkową.
Wnętrze zabytkowego kościoła podzielone jest na dwa główne elementy: prezbiterium i nawę. Prezbiterium ma typową, zamkniętą formę stosowaną w budynkach z XV i XVI wieku, natomiast nawa jest znacznie bardziej okazała. W kościele znalazło się również miejsce dla empory (chóru) oraz dobudowanych później zakrystii, przedsionka i kaplicy. Na zewnątrz można zobaczyć, że każdy z tych elementów ma własny dach. Surowe drewniane wnętrze urozmaicają zabytkowe elementy, w tym między innymi:
- barokowa ambona,
- gotycka kropielnica z kamienia,
- rzeźba Matki Bożej z Dzieciątkiem z XVI w.,
- pozostałości oryginalnej polichromii,
- skrzynia z metalowymi okuciami.
Zabytkowy kościół w Parku Kościuszki – informacje praktyczne
Drewniany kościół pw. św. Michała Archanioła znajduje się w południowej części Katowic, przy ul. Tadeusza Kościuszki. Z Silesia Apartments można tutaj dojechać w kilkanaście minut samochodem lub w niecałe pół godziny rowerem. Do parku można również dojechać liniami tramwajowymi nr 6 i 46 (należy wysiąść na przystanku Brynów Zgrzebnioka). Wejście do kościoła znajduje się od strony parku. Obejście kościoła jest otwarte codziennie przez cały rok, natomiast wnętrze jest dostępne w czasie nabożeństw i lekcji muzealnych. Wstęp jest bezpłatny, natomiast lekcje i zajęcia muzealne kosztują 10 zł od osoby. Msze święte odbywają się w niedziele o godzinie 12:00.
